PACS

Medikal Verilerin İşlenmesi

Modern görüntüleme cihazlarında, özellikle PET, PET/BT, MR ve BT’de üretilen veri miktarı çok büyük miktarlara ulaşmaktadır.  Eskiden sadece iki boyutlu görüntü üreten bu cihazlar, artık güçlü iş istasyonlarının yardımı ile, bu büyük miktarda veri ile 3 boyutlu ve çok daha detaylı görüntüler üretiyorlar. Bu miktarda verinin ve görüntülerin saklanması ve iletilmesi, ayrıca değişik görüntüleme cihazlarının birbiri ile haberleşmesi özel protokoller ve dosya biçimleri gerektiriyor. Bu özel protokol ve sistemlerin en önemlileri şöyle sıralanabilir;

DICOM (Digital Imaging and Communications in Medicine – Tıpta Sayısal Görüntüleme ve İletişim), medikal görüntülerin işlenmesi, saklanması taşınması ve yazdırılması için özel olarak tasarlanmış bir protokoldür. DICOM formatı sayesinde medikal cihazlar arasında sadece görüntüler değil, hasta bilgileri de taşınabilmektedir.

PACS (Picture Archiving and Communication System – Görüntü Arşivleme ve İletişim Sistemi) görüntülerin saklanması, geri çağrılması, dağıtımı ve gösterilmesi için kullanılan yazılım ya da ağlara verilen isimdir. Medikal görüntüler DICOM formatında saklanır. PACS sistemlerinin iki büyük faydası vardır; filme basmayı azaltmak, hatta ortadan kaldırmak ve görüntülere uzaktan erişim.

PACS sistemleri; Hastane Bilgi Sistemleri (HIS) ve Radyoloji Bilgi Sistemleri (RIS) ile çalışarak, görüntüler ile hasta bilgilerini birleştirip tam entegre sağlık sistemleri oluşturmaktadır.

Son zamanlarda PACS ve RIS sistemlerini bulut üzerinde kullanmak eğilimi artış göstermektedir. Terabayt seviyelerini zorlayıp Petabayt’lara çıkan medikal veriler ile en iyi başa çıkmanın yolu bulut sistemleri olacak gibi görünüyor.

pacs
PACS : (Picture Archiving and Communication System)

Medikal görüntülerin saklanması, geri çağrılması, dağıtımı ve sunumu için kullanılan yazılım ya da ağlara verilen isimdir. Görüntülerin, daha ekonomik ve daha portatif olan dijital depolama birimlerinde saklanabilmesi ve kullanıcıların istedikleri dosyalara çok daha hızlı ve etkili bir biçimde erişebilmesi amacıyla geliştirilmişlerdir. PACS sistemleri, geleneksel röntgen filmi bazlı çalışmanın sonucu olarak ortaya çıkan tüm fiziksel engelleri ve zaman kaybı sorunlarını ortadan kaldırmaktadır. Röntgen filmi görüntülerini ellerinde taşıyarak, hastane birimleri arasında sürekli gidip gelme durumu artık hastalar için dert olmaktan çıkmakta, hastanedeki tüm birimler görüntülere tek bir merkez depolama ünitesi üzerinden ulaşabilmektedir. Film medyalarında oluşan silik görüntü bozuklukları yok olmakta, hasta için konulacak tetkiklere çok daha hızlı karar verilebilmektedir. Medikal görüntülerin, PACS sistemlerinde saklanması için en çok kullanılan format DICOM (Digital Imaging and Communications in Medicine) formatıdır.

PACS SUNUCUSU

Storage Sunucusu

DICOM 3.0 standartlarına uygun olarak depolama sunucusu hizmeti (Storage SCP Server) sağlama.

Her türlü Cihaz Tipine (Modality) ait görüntüleri DICOM iletişimi ile alabilme ve tüm Dicom Görüntü Bilgisi Tanımlamalarını (Storage Information Object Definitions) destekleyebilme.

Gelen görüntüleri depolama birimi üzerinde, hiyerarşik bir dosyalama yapısında saklama ve görüntülerdeki DICOM alanlarını kendi veritabanı üzerine kaydetme.

Cihaz çekimleri dışında elde edilmiş olan yerel disk üzerindeki DICOM dosyalarını, sunucu veritabanına aktarabilme (import) imkânı.

DICOM Storage Commitment hizmeti sayesinde, görüntü çekim cihazlarının (Modality), belli bir DICOM çalışmasının (Study), sunucu üzerinde hatasız ve güvenli bir şekilde saklanıp saklanmadığını kontrol edebilmelerini sağlama.
Query/Retrieve Sunucusu

DICOM Query/Retrieve Sunucusu (Query/Retrieve SCP) hizmetini sağlama ve bu sayede ağ içerisindeki çalışma istasyonu (Workstation) kullanıcılarının sunucu üzerinden, hasta numarası, hasta adı, doğum tarihi, görüntü tarihi, çekim tipi gibi bilgilerle sorgu yapabilmesini sağlama.

Kullanıcı tarafında seçilmiş olan bir çalışmanın (Study) içerdiği serilerin ve imajların bilgileri ve adetleri hakkında istekte bulunmalarına olanak sağlama.

Çalışma istasyonu (Workstation, Viewer) kullanıcısının seçmiş olduğu bir görüntüyü, kendi bilgisayarına aktarmasına veya belirttiği başka bir hedefe göndermesine olanak sağlama.

Modality Worklist

DICOM Cihaz İş Listesi (Modality Worklist SCP) hizmeti sayesinde, kliniklerden muayene edilmiş hastalar için istenilen görüntü çekimi taleplerinin, radyoloji departmanında görüntüyü çekecek olan DICOM 3.0 uyumlu cihazlara (Modality) iş listesi halinde sunulabilmesi.

Görüntüyü çekecek olan cihazların, Modality Worklist sunucusundan, randevu tarih aralığı, hasta bilgileri, doktor bilgileri, cihaz tipi, vb… parametreleri kullanarak filtreli olarak iş listesi almasının sağlanması.

Klinik uygulamaları (HBYS) tarafından HL7 formatında gelen röntgen istek mesajlarını işleyerek, iş listesinde yeni bir çalışma kaydı oluşturabilme. Komut satırı parametrelerini kullanarak verilen bilgilere göre iş listesinde yeni kayıt oluşturabilme.

DICOM MPPS sunucu hizmeti (Modality Performed Procedure Step SCP) sayesinde, görüntü çekim işlemi sonrasında, cihazdan gelen MPPS mesajı ile birlikte, iş listesindeki çalışmayı “tamamlandı”, “beklemede”, “iptal” veya “devam ediyor” şeklinde işaretleyebilme.

Worklist Yönetim Ekranı uygulaması içerisinde, radyoloji çalışanlarının; kliniklerden gelmiş olan çekim isteklerini cihazlara göre gruplanmış bir şekilde izleyebilme olanağı. Doktor veya teknisyen ataması, çekim cihazının atanması, çekim işlemi için ileri bir tarihe randevu verilmesi gibi işlemler üzerinde düzenleme yapabilmelerinin sağlanması.
Diğer Özellikler

Sunucu hizmetlerinin (SCP) AE Title, Port numarası gibi DICOM ayarlanın yapılabileceği, ağ içerisinde sunucudan sorgulama yapmaya, görüntü almaya ve sunucuya görüntü göndermeye yetkisi olan çalışma istasyonlarının (workstation) , görüntü çekme cihazlarının (modality) istasyonların ve bu istasyonları kullanabilecek kullanıcıların gruplandırılarak tanımlanabilmesi.

Gelen ve giden DICOM mesajlarının, iletişim sırasında oluşan hataların, uyarılan ve mesajların kaydedildiği, isteğe göre dosya veya veritabanı tabanlı çalışabilen, bir kayıt tutma sistemi (loglama) ve en son kayıtların ekranda anlık olarak izlenebilmesi.

PACS Sunucu uygulaması tarafından saklanmakta olan görüntülere ilişkin; toplam hasta sayısı, toplam çalışma sayısı, toplam resim sayısı, yerel disk üzerinde kullanılan alan, görüntülerin çekim tiplerine göre dağılımı, vb… genel istatistiklerin ana ekrandan izlenebilmesi.

Sunucu programının işleyişi durduğunda veya sistem kaynaklarının program için yetersiz kaldığı durumlarda, ilgili kullanıcılara e-posta aracılığı ile uyarı gönderilebilmesi.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir